Leczenie bezdechu

  • Strona główna
  • /
  • Leczenie bezdechu

Metody, skuteczność i wskazania

Leczenie bezdechu sennego

Leczenie bezdechu sennego (głównie obturacyjnego – OBS) ma na celu eliminację lub znaczną redukcję epizodów bezdechu/spłycenia oddychania, poprawę jakości snu, zmniejszenie senności dziennej oraz obniżenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, metabolicznych i wypadków.

Wybór metody zależy od ciężkości choroby (AHI), przyczyny, anatomii dróg oddechowych, tolerancji pacjenta oraz chorób współistniejących. Zawsze zaczyna się od zmian stylu życia, a następnie przechodzi do leczenia ukierunkowanego.

1. Zmiany stylu życia – podstawa u każdego pacjenta

  • Redukcja masy ciała (nawet 10% masy → spadek AHI o 25–50%)
  • Unikanie alkoholu, leków uspokajających i opioidów wieczorem
  • Rzucenie palenia
  • Spanie na boku (pozycja boczna zamiast grzbietowej)
  • Uniesienie wezgłowia łóżka o 30–40°
  • Regularna aktywność fizyczna i higiena snu

Efekty: skuteczne głównie w łagodnym i umiarkowanym OBS + otyłości.

2. Leczenie dodatnim ciśnieniem w drogach oddechowych (PAP) – złoty standard

Metoda Opis Skuteczność (redukcja AHI) Główne wskazania Uwagi / ograniczenia
CPAP
(ciągłe dodatnie ciśnienie)		 Stałe ciśnienie w całej fazie oddechowej – utrzymuje drożność dróg oddechowych >80–95% u większości pacjentów AHI ≥15 (umiarkowany i ciężki OBS), pierwsza linia leczenia Najlepsza redukcja objawów i powikłań sercowo-naczyniowych; wymaga dobrej tolerancji
APAP
(automatyczne)		 Automatycznie dostosowuje ciśnienie do aktualnych potrzeb (algorytmy wykrywają zdarzenia oddechowe) Bardzo zbliżona do CPAP (80–95%) Większość przypadków OBS, zwłaszcza zmienne potrzeby ciśnienia (pozycja, fazy snu) Wygodniejsze, mniej wizyt regulacyjnych; często lepsza adherencja początkowa
BPAP / bilevel
(dwupoziomowe)		 Wyższe ciśnienie na wdechu (IPAP), niższe na wydechu (EPAP) Wysoka (porównywalna z CPAP, lepsza w niektórych przypadkach) Problemy z tolerancją CPAP, wysokie ciśnienia (>12–15 cmH₂O), mieszany/centralny bezdech, restrykcje oddechowe, OHS Lepsza komfort wydechu; częstsze w CSA lub HF
ASV / adaptacyjne servo Dostosowuje wsparcie oddechowe breath-by-breath, stabilizuje wzorzec oddechu Wysoka w specyficznych CSA (redukcja zdarzeń centralnych >70–90%) Centralny bezdech senny (głównie przy niewydolności serca), złożony/mieszany bezdech Przeciwwskazane w HF z LVEF ≤45% (ryzyko ↑ zgonu wg badań); rzadziej w czystym OBS

Dane oparte na wytycznych AASM, ESC, PTChP oraz przeglądach systematycznych (stan na 2026 r.). CPAP/APAP pozostają pierwszą linią w obturacyjnym bezdechu sennym (OBS). Wybór metody wymaga indywidualnej oceny i kontroli efektów.

3. Aparaty wewnątrzustne (MAD – mandibular advancement devices)

  • Wysuwają żuchwę do przodu → poszerzają gardło
  • Skuteczność: redukcja AHI o 50–70% (pełna skuteczność głównie w łagodnym/umiarkowanym OBS)
  • Wskazania: łagodny/umiarkowany OBS, nietolerancja CPAP, dobre zęby i staw skroniowo-żuchwowy
  • Zalety: dyskretne, bez prądu
  • Wady: bóle szczęki, ślinotok, suchość w ustach (zwykle mijają po 2–4 tyg.)

4. Leczenie pozycyjne

  • Urządzenia zapobiegające spaniu na plecach (plecak, pas z piłeczką tenisową, wibrujące urządzenia typu Night Shift / positional therapy belt)
  • Skuteczność: bardzo dobra, jeśli bezdech występuje głównie na plecach (>50–70% zdarzeń w pozycji grzbietowej)
  • Często łączone z CPAP lub MAD

5. Leczenie chirurgiczne i stymulacja nerwów

Metoda Opis Skuteczność (redukcja AHI) Główne wskazania Uwagi / stan na 2026 r.
Stymulacja nerwu podjęzykowego (HGNS / HNS)
np. Inspire, Genio, Nyxoah		 Implant stymulujący nerw podjęzykowy podczas snu – wysuwa język do przodu, poszerzając gardło 60–80% sukces (AHI <15 lub ↓ ≥50%) Ciężki OBS + nietolerancja CPAP/APAP, BMI <32–35 (w 2026 często do 38), brak dużych migdałków, AHI 15–65 Największy postęp 2025–2026: nowe generacje (Genio bezprzewodowe, bilateralne stymulacje), wyższe refundacje w UE i USA, coraz krótsze zabiegi (~1–2 h)
Chirurgia górnych dróg oddechowych (multilevel) UPPP, tonsillektomia, septoplastyka, turbinoplastyka, radiofrekwencja podstawy języka, hyoid suspension, coblation 40–65% sukces (zmienne, zależne od anatomii) Wybrane wady anatomiczne (duże migdałki, przerośnięty języczek, skrzywiona przegroda), łagodny/umiarkowany OBS, młodsi pacjenci Rzadko leczy samodzielnie ciężki OBS; często wymaga DISE przed operacją; wyższy odsetek nawrotów po 5–10 latach
Maxillo-mandibular advancement (MMA) Przesunięcie szczęki górnej i żuchwy do przodu (ortognatyczna chirurgia szczękowo-twarzowa) 85–95% sukces (najwyższa spośród metod chirurgicznych) Ciężki OBS + wyraźna retruzja żuchwy / mała żuchwa, młody pacjent, brak otyłości, nietolerancja CPAP Najskuteczniejsza chirurgia, ale najbardziej inwazyjna (kilka tygodni rekonwalescencji), wymaga współpracy ortodonty
Inne / eksperymentalne Tracheostomia, maxillomandibular distraction osteogenesis, implanty boczne gardła, nowe techniki endoskopowe Zmienna (bardzo wysoka w tracheostomii) Skrajnie ciężkie przypadki, oporne na inne metody Tracheostomia – ostateczność; nowe metody (np. lateralne implanty gardła) w badaniach klinicznych 2025–2026

Dane oparte na aktualnych wytycznych AASM, ERS, PTChP oraz metaanalizach i rejestrach (stan na 2026 r.). Kwalifikacja do leczenia inwazyjnego wymaga DISE (endoskopii snu indukowanego farmakologicznie) i wielodyscyplinarnej oceny.

Algorytm leczenia

  • Zmiany stylu życia + leczenie pozycyjne
  • CPAP / APAP (pierwsza linia przy AHI ≥15)
  • Jeśli nietolerancja CPAP → MAD lub leczenie pozycyjne
  • Jeśli nadal nieskuteczne / nietolerancja → kwalifikacja do HGNS lub chirurgii (po DISE – drug-induced sleep endoscopy)
  • Kontrola efektów: polisomnografia / poligrafia po 3–6 miesiącach + regularne wizyty

Treść oparta na aktualnych wytycznych AASM, PTChP, ESC/AHA (2023–2025) oraz wiedzy klinicznej. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej.